Samenwonen, één naam op het huurcontract: rechten van je partner
Samenwoners zonder trouwring zijn niet automatisch medehuurder. Wie niet op het contract staat, heeft in beginsel geen recht op de woning. Zo regel je bescherming op tijd.
Eén handtekening, twee levens
Je woont samen, deelt de huur, de boodschappen en de zorg voor het huishouden — maar op het huurcontract staat maar één naam. Zolang het goed gaat, merk je daar niets van. Het wordt pas urgent op het slechtste moment: als jullie uit elkaar gaan, of als degene die het contract tekende plotseling vertrekt of overlijdt.
De kernvraag is dan simpel en beangstigend tegelijk: mag ik hier blijven wonen? Voor samenwoners zonder trouwring of geregistreerd partnerschap is het antwoord niet vanzelfsprekend. De Nederlandse wet behandelt getrouwde stellen heel anders dan samenwoners, en veel mensen ontdekken dat verschil pas als het te laat is om iets te regelen.
Dit artikel legt rustig en concreet uit welke huurrechten je als samenwonende partner hebt, hoe je de partner die niet op het contract staat beschermt, en welke stappen je nú kunt zetten. Alles is gebaseerd op het Burgerlijk Wetboek en de uitleg van organisaties als Het Juridisch Loket en de Woonbond.
Heb ik als samenwoner automatisch recht op de huurwoning?
Nee — en dat is precies het grote misverstand. Of je automatisch bescherming hebt, hangt volledig af van je juridische relatie, niet van hoe lang of hoe serieus jullie samenwonen.
Getrouwd of geregistreerd partnerschap. Ben je gehuwd of heb je een geregistreerd partnerschap, dan word je van rechtswege medehuurder zolang de woning je hoofdverblijf is (artikel 7:266 BW). Je hoeft niets aan te vragen, ook niet als het huwelijk pas ná het tekenen van het huurcontract tot stand kwam. Vertrekt of overlijdt de huurder, dan word je automatisch de huurder. Bij een echtscheiding kan de rechter bepalen wie van beiden de woning houdt.
Samenwonen zonder papieren. Woon je gewoon samen — zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap — en staat maar één naam op het contract, dan heeft de ander in beginsel géén eigen aanspraak op de woning. Een samenlevingscontract bij de notaris verandert dit niet: dat regelt jullie onderlinge afspraken over bijvoorbeeld bezit en pensioen, maar geeft je tegenover de verhuurder geen huurrecht.
Dat betekent niet dat je machteloos bent. Je kunt medehuurderschap aanvragen, en onder voorwaarden is de verhuurder verplicht daaraan mee te werken. Maar het gebeurt niet vanzelf.
> Let op: dit is algemene informatie, geen juridisch advies. Elke situatie is anders. Voor je eigen geval kun je gratis terecht bij Het Juridisch Loket of, als je lid bent, bij de Huurderslijn van de Woonbond.
Wat is het verschil tussen samenhuur en medehuur?
Deze twee begrippen worden vaak door elkaar gehaald, maar het verschil bepaalt precies welke rechten je hebt.
- Samenhuur (contractuele medehuur): jullie hebben allebei het huurcontract getekend. Jullie zijn allebei "huurder" en hoofdelijk aansprakelijk — de verhuurder mag elk van jullie voor de volledige huur aanspreken, niet alleen voor de helft. Geen van beiden kan het contract in zijn eentje opzeggen.
- Medehuur (wettelijk medehuurderschap): één persoon heeft getekend, de ander is later medehuurder geworden. Dat gebeurt automatisch bij huwelijk of geregistreerd partnerschap (7:266 BW), of op verzoek bij samenwoners (7:267 BW).
Het praktische verschil: een medehuurder heeft dezelfde bescherming als de hoofdhuurder en wordt bij diens vertrek automatisch de enige huurder. Sta je op geen van beide manieren geregistreerd, dan heb je die zekerheid niet.
| Situatie | Rechten van de niet-tekenende partner |
|---|---|
| Getrouwd / geregistreerd partnerschap | Automatisch medehuurder (7:266 BW); wordt huurder bij vertrek partner |
| Samenhuur (beiden getekend) | Volwaardig huurder; hoofdelijk aansprakelijk |
| Medehuurder via verzoek (7:267 BW) | Zelfde bescherming als hoofdhuurder |
| Samenwonend, niet op contract, geen medehuur | In beginsel geen eigen recht op de woning |
Hoe word ik medehuurder als samenwoner?
Als samenwoner regel je bescherming door medehuurderschap aan te vragen bij de verhuurder. Medehuurderschap betekent dat je naast de hoofdhuurder een eigen, volwaardig huurrecht krijgt.
Aan welke voorwaarden moet je voldoen?
De wet (artikel 7:267 BW) stelt twee harde eisen:
- De woning is minimaal twee jaar je hoofdverblijf. Je moet er echt wonen én in de Basisregistratie Personen (BRP) van de gemeente op dat adres staan ingeschreven.
- Jullie voeren een duurzame gemeenschappelijke huishouding. Dat is meer dan samen in één huis wonen: jullie delen de kosten en de zorg voor het huishouden en hebben de bedoeling dat blijvend te doen.
Een duurzame gemeenschappelijke huishouding is een bestendige situatie waarin twee mensen lasten en kosten van het bestaan met elkaar delen en samen "de pot" beheren. Volgens de rechtspraak hoeft dat trouwens geen liefdesrelatie te zijn — ook familieleden, vrienden of een mantelzorger kunnen zo'n huishouding voeren.
Hoe toon je die gemeenschappelijke huishouding aan?
Je moet het aannemelijk maken met bewijs. Verzamel zoveel mogelijk documenten die laten zien dat jullie de afgelopen twee jaar het leven en de kosten deelden:
- [ ] Uittreksel BRP met woonhistorie waaruit twee jaar op hetzelfde adres blijkt
- [ ] Een gezamenlijke bankrekening of bewijs van gedeelde vaste lasten
- [ ] Rekeningen op beide namen: energie, water, internet, inboedelverzekering
- [ ] Een samenlevingscontract (nuttig als extra bewijs, geen vervanging voor medehuur)
- [ ] Kopie van beider geldig legitimatiebewijs
Wat is de procedure, en wat als de verhuurder weigert?
- Dien samen een schriftelijk verzoek in. De hoofdhuurder én jij vragen de verhuurder gezamenlijk om jou als medehuurder te accepteren.
- De verhuurder heeft drie maanden. Binnen drie maanden moet hij schriftelijk laten weten of hij instemt.
- Geen reactie of een weigering? Ga naar de kantonrechter. Reageert de verhuurder niet binnen drie maanden, of zegt hij nee, dan kunnen jullie samen de kantonrechter vragen het medehuurderschap alsnog vast te stellen.
De rechter mag het verzoek maar op drie gronden afwijzen:
- jullie woonden nog geen twee jaar samen in de woning;
- het verzoek is vooral bedoeld om de ander op korte termijn de status van huurder te bezorgen (misbruik);
- de aspirant-medehuurder biedt financieel onvoldoende waarborg om de huur te kunnen betalen.
Voldoe je aan de voorwaarden en speelt geen van deze gronden, dan moet de rechter het medehuurderschap toewijzen.
Wat gebeurt er als wij uit elkaar gaan?
Hier komt het echte risico voor de partner die niet op het contract staat aan het licht.
Alleen de hoofdhuurder staat op het contract, geen medehuur. Dan mag in principe de persoon op het contract blijven; de ander heeft geen eigen aanspraak op de woning. Kom je er samen niet uit, dan kan de rechter gevraagd worden te beslissen wie mag blijven, maar je staat juridisch zwak als je nergens als (mede)huurder geregistreerd bent.
Jullie zijn allebei huurder (samenhuur) of er is medehuurderschap. Dan kan ieder van jullie de rechter vragen de huur voortaan alleen voort te zetten, met uitsluiting van de ander (artikel 7:267 lid 7 BW). De rechter wijst dat toe als dat naar redelijkheid geboden is en weegt daarbij ieders belang — denk aan wie de zorg voor kinderen heeft. Belangrijk: sinds een uitspraak van de Hoge Raad van 24 december 2021 geldt deze regeling voor álle samenhuurders, niet langer alleen voor gehuwden en geregistreerd partners.
De praktische les: regel medehuurderschap of samenhuur voordat de relatie onder druk komt te staan. Op het moment van een breuk werkt de ander vaak niet meer mee aan een gezamenlijk verzoek.
Wat als de hoofdhuurder vertrekt of overlijdt?
Dit is het scenario waar de zwakke positie van de niet-vermelde partner het hardst aankomt.
Bij overlijden van de huurder (artikel 7:268 BW):
- Ben je medehuurder, dan zet je de huur automatisch als huurder voort. Je kunt zelf nog binnen zes maanden opzeggen als je niet wilt blijven.
- Ben je samenwoner met een duurzame gemeenschappelijke huishouding, maar géén medehuurder, dan mag je de huur nog zes maanden na het overlijden voortzetten. Wil je langer blijven, dan moet je binnen die zes maanden bij de kantonrechter een vordering instellen. De rechter kent voortzetting toe als je aan de eisen voldoet én financieel voldoende waarborg biedt voor de huur.
Bij vertrek van de huurder (verhuizing). Verlaat de enige contractant de woning en ben je geen (mede)huurder, dan eindigt zijn huurrecht en heb je zelf geen contract om op terug te vallen. Een medehuurder daarentegen wordt automatisch de huurder. Ook dit onderstreept waarom medehuurderschap vooraf regelen zo belangrijk is.
Conclusie
De belangrijkste les: bij samenwonen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap ontstaat huurbescherming voor de partner die niet op het contract staat níet vanzelf — je moet die actief regelen via medehuurderschap (artikel 7:267 BW) of samenhuur. Wacht daar niet mee tot er een breuk, verhuizing of overlijden is, want dan is de kans om het samen te regelen vaak voorbij. Zet vandaag de eerste stap: verzamel het bewijs van jullie gemeenschappelijke huishouding en dien samen een schriftelijk verzoek in bij de verhuurder. Twijfel je over je situatie, klop dan aan bij Het Juridisch Loket of de Woonbond.